Είναι λίγες οι γυναίκες που στη διάρκεια της καριέρας τους ταύτισαν απολύτως τη μουσική δημιουργία με τους αγώνες για ελευθερία, ίσα δικαιώματα, ανεξαρτησία και δημοκρατία.
Η Ιζαμπέλ Πάρα είναι σίγουρα μία από αυτές. Κόρη της Βιολέτας Πάρα, κληρονόμησε από τη μητέρα της το μουσικό ταλέντο και την αγωνιστική διάθεση. Είναι, λοιπόν, ιδανική για να κλείσει το αφιέρωμα πολιτικού και κοινωνικού τραγουδιού που ξεκίνησε πριν από μερικές εβδομάδες στο θέατρο «Κάππα». Αύριο το βράδυ, η χιλιανή ερμηνεύτρια και ο ναπολιτάνος κιθαρίστας Ρομπέρτο Τρένκα θα συναντηθούν επί σκηνής με την Ελένη Πέτα και τον Παναγιώτη Μάργαρη, σε ένα πρόγραμμα που θα συνδέει μουσικές από τις δύο άκρες του κόσμου.
Τόσο η μητέρα της όσο κι η ίδια ταύτισαν τη μουσική τους με τις διαρκείς, έντονες και βίαιες πολιτικές εξελίξεις στη Χιλή. «Η ευρύτερη περιοχή της Λατινικής Αμερικής έχει βασανιστεί από τους δικτάτορες. Οι άνθρωποι, λοιπόν, και κυρίως οι καλλιτέχνες εκείνης της εποχής, είχαν μια υποχρέωση: να περάσουν στη μουσική τους την ιστορία. Καταλαβαίνω ότι υπάρχουν μουσικοί που δεν νιώθουν καμία τέτοια ευθύνη και οι οποίοι αισθάνονται ότι το πολιτικό τραγούδι δεν έχει θέση στη ζωή μας, ωστόσο εγώ πάντα πίστευα ότι η τέχνη πρέπει να έχει ρόλο παρεμβατικό».
Η μητέρα της, πάντως, η Βιολέτα Πάρα, υπήρξε σπουδαία αγωνίστρια: γεννήθηκε στη νότια Χιλή. Ο πατέρας της ήταν καθηγητής μουσικής, η μητέρα της αγρότισσα που έπαιζε ερασιτεχνικά κιθάρα και τραγουδούσε. Στις αρχές του 1952, παρακινούμενη από τον ποιητή αδερφό της Νικανόρ Πάρα, αρχίζει να διασχίζει περιοχές της επαρχίας ηχογραφώντας και συλλέγοντας ντοκουμέντα της παραδοσιακής μουσικής της Χιλής. Από την έρευνα αυτή αναδύεται ένας απέραντος πλούτος, ο οποίος ακόμα και σήμερα «καθοδηγεί» τους ερευνητές. Συγχρόνως, αρχίζει την αγωνιστική της δράση ενάντια στις αδικίες που διαπράττονται στη Λατινική Αμερική: Συνθέτει τραγούδια (ανάμεσά τους και το πασίγνωστο «Gracias a la Vida»), ζωγραφίζει, φτιάχνει γλυπτά και κεραμικά, εξορίζεται. Το 1966 ηχογραφεί τα τελευταία της τραγούδια κι έναν χρόνο μετά αυτοκτονεί, απογοητευμένη από τον χωρισμό της από τον Gilbert Favre.
«Η μητέρα μου ήταν μια εξαιρετικά δυνατή γυναίκα» θυμάται η Ι. Πάρα. «Σέβομαι απεριόριστα το γεγονός ότι ποτέ δεν μας οδήγησε με το ζόρι στη μουσική. Δεν μας "βούτηξε" στη μουσική για να περνάμε καλά αλλά για να μας δείξει τον τρόπο να εκφραζόμαστε, να υπάρχουμε μέσα από την τέχνη, να παίρνουμε θέση για όσα συμβαίνουν γύρω μας μέσα από τα τραγούδια. Η ζωή μας πάντα γέμιζε από το φως της δημιουργικότητας».
Πολύ πριν ο πλανήτης συνδέσει την 11η Σεπτεμβρίου με μια από τις μαύρες σελίδες της πρόσφατης ιστορίας, η συγκεκριμένη ημέρα υπήρξε σημείο αναφοράς για τους Χιλιανούς. Στις 11 Σεπτεμβρίου 1973, έγινε πραξικόπημα και ο Αγκούστο Πινοτσέτ ανέλαβε την εξουσία. «Εκείνη την ημέρα ήμουν στο Σαντιάγο. Δεν βασανίστηκα, δεν φυλακίστηκα και κατάφερα να βγω ζωντανή από τη Χιλή -σε αντίθεση με άλλους συναδέρφους μου που υπέφεραν- διότι απευθύνθηκα στην πρεσβεία της Βενεζουέλας. Παρ' όλο που υπήρχε ένταλμα σύλληψης για 'μένα, νιώθω ότι με προστάτευσε η μουσική. Επειδή έπαιζα βενεζουελάνικη κιθάρα, με θεώρησαν οικεία, με προστάτευσαν κι έτσι κατάφερα να βγω από τη χώρα» συνεχίζει η ίδια.
Αναγκαστικά, λοιπόν, εκείνη τη χρονιά ξεκίνησε και η περιήγησή της στον κόσμο. Για 14 χρόνια βρίσκει καταφύγιο στη Γαλλία, όπου και έρχεται σε επαφή με καλλιτέχνες από όλον τον κόσμο. Ανάμεσά τους και ο Μίκης Θεοδωράκης. «Το όνομα του Μίκη ήταν το πρώτο πράγμα που έμαθα για την ελληνική μουσική. Γνωριστήκαμε στο Παρίσι. Μας συνέδεσαν οι αγώνες αλλά και το γεγονός ότι αυτός ο μεγάλος μουσικός συνέθεσε έργα ταυτισμένα με τη Χιλή, όπως αυτά σε στίχους του Πάμπλο Νερούδα. Στη συνέχεια γνώρισα τη Μαρία Φαραντούρη, που επίσης ήταν εξόριστη στο Λονδίνο». Πώς ένιωσε, άραγε, ακούγοντας έναν έλληνα συνθέτη να μελοποιεί τον ποιητή-σύμβολο της Λατινικής Αμερικής; «Είναι εντυπωσιακό κι εξαιρετικά συγκινητικό πώς ο Θεοδωράκης κατάφερε να αποτυπώσει τη χιλιανή ψυχή, παρ' όλο που δεν γνώριζε τη μουσική, τον ρυθμό της πατρίδας μου. Η διάθεση και η επιθυμία του ήταν τόσο έντονες, που το έκανε καλύτερα κι από Χιλιανό».
Στην πατρίδα της επέστρεψε το 1989. Δημιούργησε το Ίδρυμα Βιολέτα Πάρα και μέχρι σήμερα αγωνίζεται για τη μουσική και την ελεύθερη δημιουργία. «Σήμερα στη Χιλή όλα είναι διαφορετικά. Συμπληρώσαμε ήδη 20 χρόνια δημοκρατικής διακυβέρνησης» σχολιάζει.
«Δυστυχώς, τις τελευταίες εκλογές κέρδισε η κεντροδεξιά κι έτσι έχουμε ένα νεοφιλελεύθερο σύστημα: από τη μια μπορεί κανείς να εκφράζεται ελεύθερα, από την άλλη οι κοινωνικές ανισότητες είναι μεγάλες. Επίσης τα οικονομικά μας προβλήματα είναι μεγάλα, καθώς το ζήτημα της φτώχειας δεν έχει ξεπεραστεί. Όλα αυτά αντανακλούν στη μουσική, διότι κάθε εποχή έχει τη δημιουργία που της αξίζει. Αυτή τη στιγμή κυριαρχεί ένα κίνημα που θυμίζει χιπ χοπ. Είμαστε ακόμα μια αποικία των ΗΠΑ, όπως και όλες σχεδόν οι χώρες της Λατινικής Αμερικής. Μόνο εγώ και μερικοί ακόμα αγωνιζόμαστε προκειμένου να μην ξεκόψουμε τελείως από τις μουσικές μας αναφορές».
Πηγή: enet.gr