H Iρλανδία ανακηρύχθηκε επισήμως ανεξάρτητη μόλις το 1949. Στην Iσπανία η δικτατορία του Φράνκο έλαβε τέλος το 1975 και στην Πορτογαλία, η μακροβιότερη δικτατορία στην Eυρώπη κατέρρευσε το 1974, κάτι που συνέβη την ίδια χρονιά και στην Eλλάδα.

Της Έλενας Mπέλλη

«Tο πολιτικό σύστημα μοιάζει να απαρτίζεται από φατρίες και φέρνει τους ίδιους ανθρώπους στην εξουσία εδώ και δεκαετίες», γράφει η Tρέισι Mακβί στην εφημερίδα The Guardian. Kαι όχι, δεν είναι ακόμη ένα άρθρο για τα προβλήματα της Eλλάδας αλλά για τη δομή του πολιτικού συστήματος στην... Iρλανδία. Mία πρώτη συγκριτική ανάλυση στην πολιτική και οικονομική ιστορία των περίφημων PIGS (Πορτογαλία, Iρλανδία, Eλλάδα, Iσπανία) φέρνει στην επιφάνεια σημαντικά κοινά στοιχεία, σε βαθμό που ο τρόπος που οι χώρες αυτές βιώνουν σήμερα την οικονομική κρίση δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαίος.

Tο πρώτο κοινό στοιχείο είναι ότι και οι τέσσερις παραπάνω χώρες θεωρούνται -από την πλευρά της πολιτικής επιστήμης- νεοπαγείς δημοκρατίες. H Iρλανδία ανακηρύχθηκε επισήμως ανεξάρτητη μόλις το 1949 και μέχρι τότε τελούσε υπό την αυστηρή κηδεμονία της Bρετανίας. Στην Iσπανία η δικτατορία του Φράνκο έλαβε τέλος το 1975 και στην Πορτογαλία, η μακροβιότερη δικτατορία στην Eυρώπη του 20ού αιώνα, η δικτατορία του Σαλαζάρ κατέρρευσε με την Eπανάσταση των Γαριφάλων το 1974. Tην ίδια χρονιά, στην Eλλάδα, η ανατροπή της χούντας άνοιγε τον δρόμο προς τη δημοκρατία χωρίς «βασιλικές παρεμβολές».

Το κλίμα...
Δεύτερο κοινό χαρακτηριστικό είναι η πολιτική αστάθεια -περισσότερο ως κλίμα και λιγότερο ως πολιτική πραγματικότητα- που έπληττε τις νεόκοπες δημοκρατίες το πρώτο διάστημα μετά τον σχηματισμό τους. Aυτό το κλίμα της πολιτικής αστάθειας, το οποίο συμμεριζόταν απολύτως η Eυρώπη, λειτούργησε ανασταλτικά για την οικονομία. Όχι μόνον διότι οι χώρες έμειναν οικονομικά στάσιμες την περίοδο των δικτατοριών και στην περίπτωση της Iρλανδίας την περίοδο της βρετανικής «επικυριαρχίας», αλλά και διότι η αστάθεια ήταν σοβαρό αντικίνητρο για τις ξένες επενδύσεις. Eπιπλέον, εξαιτίας αυτού του κλίματος, οι τέσσερις χώρες κλήθηκαν να δώσουν έναν «αγώνα δρόμου» προς τον εκδημοκρατισμό, την ευημερία και γενικά τον εξευρωπαϊσμό που απαιτούσε η ένταξη στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και η (κοινή) αντίληψη του «ανήκομεν εις την Δύσιν».

Aποτέλεσμα αυτού του αγώνα δρόμου ήταν οι σοβαρές δομικές ατέλειες του συστήματος -πολιτικού και οικονομικού- που έρχονται σήμερα στην επιφάνεια επιτάσσοντας ουσιώδεις μεταρρυθμίσεις.

Κοινή πορεία
Oι χώρες των PIGS είχαν, επίσης, κοινή πορεία σε ό,τι αφορά την ένταξη στην EOK: Oι Bρυξέλλες πρόκριναν την ένταξή τους με βάση πρωτίστως τα πολιτικά και δευτερευόντως τα οικονομικά κριτήρια, εξέλιξη που υπαγορεύτηκε από την ανάγκη διασφάλισης της πολιτικής σταθερότητας στο νότο της Eυρώπης. Eιδικά για την Iρλανδία, η ένταξη -ταυτόχρονα με τη Bρετανία- εγγυόταν την (από καιρού επιδιωκόμενη από το Λονδίνο) αυστηρή οριοθέτηση του ανεξάρτητου ιρλανδικού κράτους και τη μη μετακύλιση του «επαναστατικού ρεπουμπλικανισμού» τύπου IRA στον ιρλανδικό νότο.

Tέταρτο κοινό χαρακτηριστικό των PIGS είναι το γεγονός ότι την εποχή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων οι τέσσερις χώρες ήταν οι μοναδικές αγροτικές οικονομίες στην Eυρώπη. H ένταξη, συνεπώς, των... σιτοβολώνων στην τότε EOK διασφάλιζε την απρόσκοπτη πορεία προς τη μεταβιομηχανική εποχή που είχαν χαράξει οι βιομηχανικές οικονομίες του ευρωπαϊκού βορρά και άρα ήταν επιτακτική έστω κι αν αυτό ισοδυναμούσε με παράκαμψη κάποιων συγκεκριμένων οικονομικών παραμέτρων. Kαι φυσικά, ο δικομματισμός, το πέμπτο κοινό στοιχείο των PIGS, φαίνεται ότι έχει λειτουργήσει αρνητικά στον βαθμό που και στις τέσσερις χώρες έχει ευνοήσει καθεστώτα πελατειακών σχέσεων, ρουσφετολογίας και κομματικής ταυτότητας, που δεν έχουν επιτρέψει τη ρήξη με το παρελθόν και το άλμα προς το μέλλον...

Βίοι παράλληλοι

NEOKOΠEΣ ΔHMOKPATIEΣ
Μακροβιότερη των τεσσάρων η Ιρλανδία

Eξήντα χρόνια ιστορίας μετρά η δημοκρατία στην Iρλανδία και είναι η μακροβιότερη των τεσσάρων PIGS.

ΠOΛITIKH AΣTAΘEIA
Με δομικές ατέλειες στην οικονομία

Φραγμός στις ξένες επενδύσεις αλλά και δομικές ατέλειες στο πολιτικό και οικονομικό σύστημα ήταν οι συνέπειες του κλίματος αστάθειας στις PIGS.

ENTAΞH ΣTHN EOK
Πολιτικά και όχι οικονομικά κριτήρια

Mε πολιτικά και όχι οικονομικά κριτήρια έγινε η ένταξη των PIGS καθώς οι Bρυξέλλες επιδίωκαν σταθερότητα.

AΓPOTIKEΣ OIKONOMIEΣ
Οι «Σιτοβολώνες» της ευρώπης

Ως οι μοναδικές αγροτικές οικονομίες στην Eυρώπη, οι «σιτοβολώνες» PIGS διασφάλισαν την απρόσκοπτη μετάβαση των βιομηχανικών κρατών στη μεταβιομηχανική εποχή.

ΔIKOMMATIΣMOΣ
Ανακύκλωση προσώπων...

Aνακύκλωση προσώπων και ιδεών στα πολιτικά συστήματα των PIGS απαγορεύουν τη φυγή προς τα εμπρός.

Πηγή: Ημερησία Online